آسیاب ها و آبشارها

تصویر آبشار های شوشتر

 

 

علت ساخت آسیاب ها و آبشارهای شوشتر

آسیاب ها و آبشارهای شوشتر در کنار شاخه گرگر و در نزدیکی سیکا قرار دارد و هدف از ساخت آن نگهداری بند میزان بوده است. تفصیلش آن است که چون در زمان دولتشاه ، بند میزان چند مرتبه خراب شد و آن را بازسازی کرد، متوجه شدند که شکستن بند میزان در اثر فشار زیاد آب به هنگام طغیان رودخانه است و بایستی راه حلی برای آن بیندیشند ، لذا شورایی از معماران تشکیل دادند و تصمیم بر آن شد  که در پایین تر از بند میزان ، بند(سد) دیگری درست کنند و سپس دهانه های بند میزان را مسدود کردند و وقتی که مسیر رود گرگر خشک شد، سد گرگر را در مسیر رودخانه گرگر ساختند و حفره هایی دستکند در میان صخره احداث کردند که آب پشت بند گرگر با عبور از این حفره ها به طرف پایین سرازیر می شد و آبشارهای کنونی به وجود آمد  و با این عمل خطر شکستن بند میزان از میان رفت.

آسیاب ها و آبشارهای شوشتر

مجموعه آسیابها و آبشارهای شوشتر با ارزشترین و زیباترین محل توریستی و  شاهکار بجا مانده از تاریخ شوشتر است . یکی از کم نظیر ترین مجموعه های صنعتی-تاریخی است که اساس شکل گیری آن از دوره ساسانی با احداث رودخانه دستکند گرگر آغاز گردیده و در دوره های بعد مجموعه ای از آسیابها جهت آسیاب نمودن گندم و دیگر محصولات در این مجموعه بوجود آمده است.

مجموعه تونل ها، آسیاب ها و آبشارهای این مجموعه یک سازه هیدرولیکی بزرگ هستند که با هدف بهره گیری از قدرت آب رودخانه جهت استفاده های صنعتی ساخته شده اند که آبشارهای مصنوعی آن مناظر بی نظیری را خلق کرده است.
سازه‌های آبی تاریخی شوشتر مجموعه‌ای به هم پیوسته از پلها، بندها، آسیاب‌ها، آبشارها، کانال‌ها و تونل‌های عظیم هدایت آب هستند که در ارتباط با یکدیگر کار می‌کنند و در دوران هخامنشیان تا ساسانیان، جهت بهره‌گیری بیشتر از آب ساخته شده‌اند. در سفرنامه مادام ژان دیولافوآ باستان‌شناس نامدار فرانسوی از این محوطه به عنوان بزرگ‌ترین مجموعه صنعتی پیش از انقلاب صنعتی یاد شده است.
به طور کلی این مجموعه که در حال حاضر تحت عنوان ‹‹آبشارها›› خوانده می شود، محوطه ای است مشتمل بر ۵۰ آسیاب آبی که آب مورد نیاز آنها از بالا دست رودخانه گرگر توسط سه تونل ‹‹ بلیتی، دهانه شهر، سه کوره›› به پایین منتقل و سپس به شعب فرعی تقسیم می شوند. تمامی این کانال های آب رسان وظیفه تأمین آب مورد نیاز آسیابها و چرخاندن چرخ آنها را بر عهده دارند. پس از تأمین آب مجموعه پساب حاصله از طریق این تونلها با شدت زیاد بر سطح رودخانه ریخته که باعث ایجاد و خلق منظره ای زیبا و بی نظیر شده است.
بطور کلی این مجموعه نسبت به بافت مجاور حدود ۲۰ متر پایین تر قرار گرفته است.
آثار باستانی زیر به عنوان دهمین اثر ایران با عنوان نظام آبی تاریخی شوشتر بصورت یک پارچه در فهرست میراث جهانی یونسکو با شماره ۱۳۱۵ به ثبت رسیده‌اند:

میل باستانی کلاه فرنگی
نهر دست کند گرگر
پل بند گرگر
مجموعه آسیاب ها و آبشارها
بند برج عیار و نیایشگاه صابئین
بند ماهی بازان شوشتر(بند خدا آفرین)
قلعه سلاسل
نهر داریون
پل بند شادروان
پل بند خاک
پل بند لشکر
بند شرابدار
پل شاه علی