شوش

شوش

شوش (Susa تلفظ: /سوزا/) واقع در استان خوزستان یکی از قدیمی‌ترین سکونت‌گاه‌های شناخته‌شدهٔ جهان است.
پرونده محوطه تاریخی شوش به عنوان هجدهمین اثر میراث جهانی در فهرست یونسکو به ثبت رسید. پرونده میراث فرهنگی شوش شامل کاخ شاپور، کاخ آپادانا، دروازه شرقی، کاخ هدیش، شهر پانزدهم، روستای هخامنشی، مسجد جامع شوش و مجموعه بناهای دوره اسلامی، تپه‌های آکروپل و قلعه فرانسوی‌هاست.

شوش از اوایل هزاره چهارم ق. م، موجودیت خویش را در صحنه تاریخ نشان داده در حدود ۲٬۷۰۰ پیش از میلاد پادشاهی ایلام به پایتختی شوش تشکیل گردید. شوش در دوره ایلامی‌ها هزاران سال مرکز این تمدن مهم و در دوره هخامنشیان شوش پایتخت سیاسی این امپراتوری پهناور بوده است.پس از آن نیز متأثر از رویدادهای تاریخی دستخوش تحولات بوده و پس از حمله اسکندر به‌تدریج مرکزیت خود را از دست داد. در دوره ساسانیان شوش به‌همراه شوشتر و جندی‌شاپور به عنوان مراکز اقتصادی تولید و صادرات ابریشم به اقصی نقاط جهان مطرح بودند.

شهر شوش، در زمان داریوش هخامنشی (۵۲۵ ق. م) مجدداً رونق گذشته خود را بدست آورد و در طول حکومت هخامنشیان، از این شهر به عنوان پایتخت زمستانی استفاده شده‌است.
در این شهر از دوره‌های دیگر تاریخی ایران مثل: سلوکیان، اشکانیان، ساسانیان و دوره اسلامی، آثار و مدارک فراوانی بدست آمده‌است. این ویژگیها باعث گردیده که این شهر به عنوان موزه ای از دوره‌های مختلف پیش از تاریخ و تاریخی و اسلامی ایران (تا قرن ۵ هجری قمری) تبدیل گردد.
شهر باستانی شوش از مراکز تمدن قدیم، از معروفترین شهرهای دنیا، پایتخت چند هزار سالهٔ مملکت عیلام و همچنین پایتخت زمستانی امپراطوری هخامنشی بوده‌است.

کاخ آپادانا

منطقه باستانی شوش، محوطه وسیعی را از کل شهر شوش در برمی‌گیرد که بناها و سازه‌های معماری بسیار متنوعی پیش از تاریخ تا دوران اسلامی را در خود جای داده است. کاخ «آپادانا» یکی از باشکوه‌ترین کاخ‌های آن و از شهرت عالمگیر برخوردار است.
کاخ آپادانا به دستور داریوش بزرگ پادشاه هخامنشی در حدود سال‌های ۵۲۱ تا ۵۱۵ پیش از میلاد در شوش روی آثار و بقایای عیلامی بنا شد. دیوارهای کاخ از خشت و ستون‌های آن از جنس سنگ است. کاخ داریوش دارای قسمت‌های مختلفی از جمله تالار بار عام، دروازه و کاخ پذیرایی و همچنین دارای سه حیاط مرکزی است. دیوارهای داخلی کاخ با آجر لعابدار منقوش با طرح‌های سربازان گارد جاویدان، شیر بالدار و نقش گل نیلوفر آبی مزین بوده‌اند که بقایای به‌جای‌مانده آنها در موزه‌های خارجی و داخلی نگهداری می‌شوند.
ستون‌های سنگی این کاخ متشکل از چند قسمت زیرستون، پایه ستون، شالی‌ستون، ساقه ستون، گل ستون و سرستون است. سر ستون به شکل نیمه جلویی دو گاو که زانو زده و پشت به هم داده‌اند است. ستون‌ها و دیوارهای آپادانا ۲۲ متر ارتفاع داشتند، اما بلندی بقیه قسمت‌ها کمتر و سقف آن‌ها گهواره‌‌ای و از خشت ساخته شده است. از تزئینات کاخ اطلاعی در دست نیست، ولی کف بسیاری از قسمت‌ها از مصالحی ساخته شده که قرمز رنگ بوده است.
بخش‌های مهمی از کاخ آپادانا در زمان اردشیر اول (۴۶۱ پیش از میلاد) دچار حریق شد که در زمان اردشیر دوم (۳۵۹ پیش از میلاد) بازسازی شد. آپادانا در حمله اسکندر مقدونی در حدود سال ۳۲۰ پیش از میلاد ویران شد.

قلعه آکروپل

در سال ۱۹۸۷ میلادی «ژان ماری ژاک دو مورگان» فرانسوی جهت تحقیق و اکتشاف به شوش آمد و جهت اسکان او و همراهانش و نگهداری آثار باستانی مکشوفه، عملیات ساخت قلعه شوش آغاز شد. برای این کار بلندترین نقطه تپه‌های شوش یعنی «آکروپل» انتخاب و قلعه‌ای به شکل قلعه‌های قرون وسطا و ذوزنقه‌ای شکل روی آن ساخته شد. ساختمان این قلعه اغلب با خشت و بقایای باستانی آجرها و خشت‌های دوره‌های مختلف که در محوطه باستانی شوش باقی مانده بود بنا شد و در سال ۱۹۱۲ میلادی کار ساخت آن به پایان رسید. از این قلعه اکنون نیز به عنوان مرکز نگهداری و تحقیق آثار باستانی استفاده می‌شود.

موزه شوش
موزه شوش در سال ۱۳۴۵ در جوار قلعه و محوطه باستانی شوش گشایش یافت. این موزه یکی از مهم‌ترین موزه‌های اشیای ایران باستان است و آثار با ارزشی از دوره های مختلف تاریخی دارد.

کاخ هدیش

در چند صد متری شمال‌غربی دروازه داریوش و در نزدیکی حاشیه شمال‌غربی شهر شاهی بنایی بنام هدیش قرار دارد.

این بنا به ابعاد ۲۴×۲۴ متر با ایوان های ستوندار در شمال و جنوب و چهار اتاق متقارن پیرامون فضای مرکزی مربع شکلی است که دیوارهای داخلی تا حدی آن را تقسیم کرده است. در کتیبه‌های سه زبانه‌ای از خشایارشا بر پایه ستونی مکشوف از آنجا، ساخت این بنا را به داریوش پدر وی نسبت داده شده است. جالب است که خشایارشا این ورودی را «هَدیش» تحت الفظی به معنای «کاخ» می‌خواند که داریوش نیز هنگام سخن گفتن از کاخ بسیار بزرگتر خویش همین واژه را بکار برده است. پیر آمیه این بنا را مشابه طاق نصرت دانسته است.

کاخ شاوور- اردشیردوم

کاخ شاوور تالار باشکوهی است که ۶۴ ستون دارد و ستون‌های آن مشابه ستون‌های کاخ آپادانای شوش است ولی با این تفاوت که نسبت به ستون‌های کاخ آپادانا کوتاه‌تر است.

شهرپانزدهم

شهر پانزدهم شوش یکی از سه شهر کهن دنیا و از ارزشمندترین محوطه های ایران شمرده میشود. «احتمالاً دلیل نامگذاری این شهر توسط گیرشمن به شهر پانزدهم این بوده که هر یک متر که حفاری می شد را یک شهر نامیده اند .» دو خیابان اصلی شهر به شکل ضربدر قرار گرفته وشهر را تبدیل به چهار بخش a, b,c ,d کرده است. بین هر خانه دو دیوار وجود داشت و اتاقهای خان دارای ورودی های تو در تو بوده است.
نظرات در خصوص تاریخگذاری بررسی و در نتیجه تاریخ تقریبی ۲۹۰۰ ق م و ۱۹۰۰ ق م برای این شهر پیشنهاد شده است. همچنین گل نوشته تاریخدار از خانه تامیلی وارلاس یافت شده است که تاریخگذاری را راحت تر می کند. تامیلی کسی است که معبد شهر متعلق به او بود و خانه خود را تبدیل به معبد کرد.

حرم دانیال نبی

حضرت دانیال (ع) در حدود قرن هفت پیش از میلاد به همراه یهودیانی که توسط بابلی‌ها به اسارت گرفته شده بودند به بین النهرین و از آنجا به شوش وارد شد. وی یکی از پیامبران بنی اسراییل بود. دیدار وی با «نبوکد» (بخت النصر) پادشاه بابل در روایات آمده است.
آرامگاه دانیال نبی (ع) در کنار رودخانه شاوور ساخته شده و همه ساله شاهد حضور زائرانی از سراسر جهان است.

مقبره دعبل خزایی

دعبل خزاعی یکی از شاعران معروف شیعه و از مداحان اهل‌بیت است که در زمان حکومت عباسیان می‌زیسته است. گفته می‌شود که امام رضا، پیراهن خویش را به‌عنوان صله به ایشان هدیه داده است. آرامگاه این شاعر نامی عرب در مرکز شهر شوش کنار مجتمع فرهنگی دعبل خزاعی قرار گرفته است.

تالاب بامدژ

اگر با رود شاوور شوش همسفر شوید، بعد از طی کیلومترها، آخرین ایستگاه شما این تالاب دیدنی خواهد بود. در واقع رودخانه شاوور یکی از منابع تغذیه‌کننده این تالاب است که با طغیان‌های فصلی در نیمه دوم سال تاثیر مهمی بر حیات تالاب مذکور دارد.

این تالاب یکی از تالاب‌های پنج‌گانه و بزرگ استان خوزستان است که مساحتی برابر با ۴‌ هزار هکتار دارد. تالاب بامدژ یکی از مقاصد گردشگراناکوتوریسم داخلی و خارجی است، چرا که یکی از توقفگاه‌های پرندگان مهاجر از سیبری و شرق آفریقا است.

پارک ملی کرخه

در سال ۱۳۸۹ بعنوان پارک ملی و منطقه حفاظت شده کرخه طی مصوبه شماره ۶۳ شورای عالی محیط زیست کشور به مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست پیوسته است.

رودخانه کرخه از میان آن عبور می‌کند و با پیچ و خم های زیاد به طرف جنوب استان خوزستان راه می‌پیماید. در این منطقه جنگل‌های زیبایی وجود دارد که از چشم انداز بسیار زیبایی برخوردار است، از محل‌های دیدنی دیگر سرچشمه رودخانه شاوور را می‌توان ذکر کرد.

پارک ملی کرخه در ۵ کیلومتری غرب جاده ترانزیتی اهواز – شوش قرار گرفته است. این منطقه شمال از روستای سرخه شیخ عزیز از توابع شهرستان شوش شروع شده و در امتداد جنوبی رودخانه کرخه ضمن در برگرفتن جنگل‌های دو طرف رودخانه ادامه یافته می‌یابد.