قدمگاه خضر نبی

خضر نبی شوشتر

قدمگاه خضر نبی یا «خواجه خضر زنده» یکی از عبادتگاههای مهم و مورد توجه در شوشتر است و به شماره ۷۹۳۱ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
از جمله عبادتگاههای مهم و مورد توجه در شوشتر قدمگاه خضرنبی یا خواجه خضر زنده است که با قدمتی بس دیرینه در مسیر جاده شوشتر به مسجد سلیمان بر فراز صخره قرار گرفته است.
تا حدودی معماری بنا ، شبیه به معماری دوران سلجوقی ست ولی آثار و شواهد بدست آمده قدمت آن را به دورانی عقب تر باز می گرداند. نماسازی ورودی بنا از سنگ های تراش خورده می باشد.
در بدو ورود با حیاطی بزرگ به مساحت تقریبی ۸۰۰ متر روبرو می شویم که در سالیان گذشته با سنگ قبور مفروش بوده لیکن در حال حاضر تمامی آنها تسطیح و اثری از قبور در آن دیده نمی شود. در ضلع شمال غربی حیاط ، بقعه ای قرارداشته که به خاطر خطر ریزش ، توسط اداره اوقاف تخریب و اثری از آن باقی نیست این بقعه با سردری از سنگ سرخ و طاقی جناغی بر فراز آن مزین به بیت شعری بود به خط ثلث با این مضمون:
جهان یادگار است و ما رفتنی   بگیتی نماند بجز مردمی

 

در زیر این بیت کتیبه ای در ۷ سطر حاوی معرفی صاحب بقعه و تاریخ وفات آن دیده می شد که بر بالای آن در یک کثیر الاضلاع نام حضرت محمد (ص) حک شده و در طرفینش اسامی چهار خلیفه (ابوبکر ، عمر ، عثمان و علی (ع) ) نوشته شده بود، به دلیل اعتقادات و تعصبات شیعی روی اسامی سه خلیفه دیگر را با گچ اندود کرده که مبین این نکته است که صاحب بقعه فردی سنی مسلک بوده است . اتاق بقعه به صورت مربع و با ابعاد ۵×۵ بود (کتیبه مذکور در حال حاضر در اداره میراث فرهنگی شهرستان نگهداری می شود.) در مجاورت این بقعه ایوانی با پوشش طاق و تویزه قرار گرفته که قبور متعددی در آن قرار داشته در حال حاضر قبور برداشته و از آن به عنوان محلی جهت بر پایی مجالس قرآن استفاده می شود.
گنبد بنا از نوع ارچین یا مضرس است که از نمونه گنبدهای مختص به مناطق گرم و مرطوب به ویژه استان خوزستان است که نقش تهویه در بنا را بر عهده دارد. این فرم گنبد شکل بدوی زیگوراتهای ایلامی را جلوه گر می سازد.
سایر قسمت ها و الحاقات بقعه خضر نبی ، شامل آب انباری ست به فاصله ۱۰۰ متری و درست روبروی آن که در گذشته جلوی ورودیش سنگابی (منبع آب سنگی) قرارداشته است. همچنین بنا دارای چاه و قناتهایی بوده که بر اثر ایجاد جاده مسدود گشته اند.
بقعه خضر نبی مکانی ست که بیشتر مورد توجه بانوان قرار دارد و در اکثر نمونه های مشابه آن در شهرهای (بوشهر ، بندر عباس) عبور و مرور آقایان به طور کلی در آن ها ممنوع می باشد.